Yatılı Hasta Bakıcı Çalışma Düzeni Nasıl İşler

Yatılı bakım kararı alan aileler genellikle hizmetin içeriğini bilir ancak günün nasıl bölüneceğini bilmez. Oysa bir yatılı hasta bakıcı düzeninde başarıyı belirleyen şey görev listesi değil, o listenin yirmi dört saatlik bir yaşam ritmine nasıl yerleştirildiğidir. Bakıcı evde konakladığı için çalışma ve dinlenme arasındaki sınır kendiliğinden oluşmaz, önceden çizilmesi gerekir. Bu sınır belirsiz kaldığında iki taraf da hızla yıpranır ve düzen çoğu zaman ilk aylarda dağılır.

Yatılı düzende gün nasıl bölünür?

Yatılı çalışma, bakıcının tüm gün aralıksız görevde olduğu anlamına gelmez. Uygulamada gün, yoğun bakım saatleri ile hastanın kendi başına vakit geçirdiği aralıklar olarak ayrışır. Sabah hazırlığı, öğün saatleri, hareket ve egzersiz zamanları ile akşam hazırlığı yoğun bölümleri oluşturur. Aradaki saatler bakıcının dinlendiği veya hafif işleri yürüttüğü zamanlardır. Gece ise hazır bulunma esasına dayanır. Bakıcı uyur ancak hastanın ihtiyacı olduğunda kalkar. Bu ayrımın yazılı hale getirilmesi, ailenin gün boyu sürekli hizmet beklemesinin önüne geçer.

• Sabah bakımı ve kahvaltı hazırlığı
• İlaç saatlerinin takibi ve gün içi öğünler
• Hareket desteği ve pozisyon değişimi aralıkları
• Bakıcının dinlenmesine ayrılan gündüz molası
• Akşam hazırlığı ve yatış düzeni
• Gece boyunca ihtiyaç halinde müdahale

İzin günü ve dinlenme süresi nasıl belirlenir?

Haftalık izin günü yatılı düzenin en çok ihmal edilen başlığıdır. İzin verilmediğinde kısa vadede sorun görünmez, ancak birkaç ay içinde dikkat dağınıklığı ve isteksizlik olarak geri döner. Bakımın kalitesi doğrudan bakıcının dinlenmiş olmasına bağlıdır. İzin gününün hangi gün olacağı ve o gün hastaya kimin bakacağı baştan kararlaştırılmalıdır. Ailenin o gün için bir yedek planı yoksa izin uygulamada hiç kullanılmaz. Gündüz molasının süresi ve hangi saatlerde kullanılacağı da aynı netlikte konuşulmalıdır.

Konaklama koşulları neleri kapsar?

Yatılı düzenin ön koşulu bakıcıya ayrılmış bir dinlenme alanıdır. Bu alanın ayrı bir oda olması tercih edilir. Hastayla aynı odada kalınan düzenlerde bakıcı gece boyunca yüzeysel uyur ve gerçek anlamda dinlenemez. Konaklama başlığı yalnızca yatak meselesi de değildir. Kişisel eşyaların konulacağı yer, banyonun kullanım düzeni ve yemek düzeni önceden konuşulmadığında günlük sürtüşmeler başlar. Mahremiyet iki yönlü işleyen bir konudur. Ailenin özel alanı kadar bakıcının özel alanı da tanımlı olmalıdır.

Yatılı ve gündüzlü düzen nasıl karşılaştırılır?

İki düzen arasındaki seçim çoğu zaman hastanın gece ihtiyacına indirgenir. Oysa evin fiziksel koşulları ve ailenin gündüz kapasitesi de kararı belirler.

Ölçüt	Yatılı düzen	Gündüzlü düzen
Gece ihtiyacına yanıt	Var	Yok
Ayrı oda gereksinimi	Zorunlu	Gerekmez
Hastanın gece yalnız kalması	Söz konusu değil	Söz konusu
Aile mahremiyetine etkisi	Belirgin	Sınırlı
İzin gününde yedek ihtiyacı	Yüksek	Düşük
Uygun olduğu tablo	Sürekli gözetim	Gündüz desteği

Hangi haneler için yatılı düzen uygun değildir?

Evde bakıcıya ayrılabilecek bağımsız bir alan yoksa yatılı düzen zorlanarak kurulmamalıdır. Kalabalık hanelerde ve çok küçük konutlarda düzen genellikle birkaç hafta içinde sona erer. Hastanın gece desteğine ihtiyaç duymadığı durumlarda da yatılı düzen gereksizdir. Ailenin evde sürekli bir kişinin bulunmasından rahatsızlık duyduğu haneler bu başlığa dahildir. Bu rahatsızlık dile getirilmediğinde bakıcıya yönelik gerekçesiz gerginlik olarak ortaya çıkar ve ilişki bozulur.

Anlaşma öncesinde netleştirilmesi gereken başlıklar

Yatılı düzende yazılı anlaşma gündüzlü düzene göre daha kritiktir, çünkü çalışma ve özel yaşam aynı çatı altındadır. Görev kapsamına giren işler ile girmeyen işler ayrı ayrı yazılmalıdır. Hasta bakımı ile evin genel temizliğinin karıştırılması en yaygın sorun kaynağıdır. İzin günü, gündüz molası, ücret ödeme günü, misafir kabulü ve telefon kullanımı gibi günlük yaşama dair başlıkların baştan konuşulması gereksiz görünür ancak uygulamada tam tersi çıkar.

Uyum döneminde sık yaşanan zorluklar

İlk hafta hem hasta hem bakıcı için gözlem dönemidir. Hastanın alışkanlıkları öğrenilene kadar öğün saatleri kayabilir, uyku düzeni oturmayabilir. Bu dönemde ailenin müdahale etme isteği artar ancak sürekli araya girmek uyumu geciktirir. Doğru yaklaşım günlük geri bildirimi tek bir zamanda toplamaktır. Hastanın bakıcıya alışması genellikle rutinlerin tekrarlanmasıyla gerçekleşir ve zaman gerektirir.

Sık sorulan sorular

Yatılı bakıcı gece boyunca uyanık mı kalır?

Hayır. Gece hazır bulunma esasına dayanır. Bakıcı uyur ve hastanın ihtiyacı olduğunda müdahale eder. Sürekli uyanık kalınması gereken tablolarda vardiyalı düzen değerlendirilmelidir.

Bakıcıya ayrı oda vermek zorunlu mu?

Uygulanabilir bir yatılı düzen için ayrı bir dinlenme alanı gereklidir. Bu koşul sağlanamıyorsa gündüzlü düzen daha gerçekçi bir seçenektir.

İzin gününde hastaya kim bakar?

Sorumluluk aileye aittir. Aile üyesinin devralması ya da o güne özel destek planlanması gerekir. Yedek plan yoksa izin fiilen kullanılamaz.

Yatılı düzende ev işleri de yapılır mı?

Hastaya dönük düzenin korunması bakımın parçasıdır. Evin genel temizliği beklenecekse bu ayrıca anlaşılmalı ve yazılı hale getirilmelidir.

Bakıcı adayından ücret talep edilir mi?

Edilmez. 4904 sayılı kanun uyarınca iş arayanlardan ücret alınması yasaktır ve bu kural yetkili özel istihdam bürolarının tamamı için geçerlidir.